tel_esperino


Go to content

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Β΄ ΜΕΡΟΣ

Οπτική μετάδοση μηνυμάτων

Οπτικά σήματα με φωτιά
Η φωτιά και το φως, έπαιξε σπουδαίο ρόλο στην μετάδοση μηνυμάτων, όχι μόνο κατά τη διάρκεια των πολεμικών επιχειρήσεων, όπου υπήρχε το μειονέκτημα ότι τα μηνύματα μπορούσαν να αλλοιωθούν και να γίνουν παγίδα για τον ίδιο τον αποστολέα, αλλά και στη διάρκεια της ειρήνης τα διατάγματα της κεντρικής διοίκησης, τα νέα, οι αποφάσεις, οι νόμοι έπρεπε να γίνονται γνωστοί γρήγορα.
Πολλοί αρχαίοι συγγραφείς δίνουν πλήθος στοιχείων για όλες αυτές τις τακτικές χρήσεις της φωτιάς από τους αρχαίους έλληνες, τόσο της κλασικής όσο και της ελληνιστικής περιόδου (Ηρόδοτος, Θουκυδίδης, Διόδωρος, Παυσανίας, Αρριανός, Πολύαινος και άλλοι).


Φρυκτωρίες
Οι φρυκτωρίες ουσιστικά είναι πύργοι αναμετάδοσης οπτικών σημάτων και αποτέλεσαν μέσο που χρησιμοποιήθηκε για την ανάπτυξη συστήματος μεταβίβασης φωτεινών σημάτων στην περιοχή της αρχαίας Ελλάδας. Ήταν εγκατεστημένες κυρίως σε κορυφές βουνών. Το άναμμα της πρώτης φρυκτωρίας ακολουθούσαν διαδοχικά οι υπόλοιπες, δημιουργώντας έτσι μία γραμμή επικοινωνίας.
Εφευρέτης των δικτύων φέρεται ο Παλαμίδης ο οποίος ανέπτυξε το δίκτυο επικοινωνιών της περιόδους του Τρωικού πολέμου 1195-1184 π.χ. και χρησιμοποιήθηκαν και για στρατιωτικούς σκοπούς από την εποχή του Τρωϊκού Πολέμου έως τους βυζαντινούς χρόνους.
Φωτεινά σήματα ανταλλάσσονται τη νύχτα στη θάλασσα μεταξύ των πλοίων, ή μεταξύ πλοίων και ξηράς, και τα περισσότερα αντιστοιχούσαν σε προσυμφωνημένα μηνύματα. Σε πολλά σημεία που υπήρχαν φρυκτωρίες, ειδικά στα παράλια και ακρωτήρια χερσονήσων και νησιών, σήμερα έχουν τοποθετηθεί φάροι γεγονός που επιβεβαιώνει την αξία των σημείων αυτών ως θέσεων μεγάλης ορατότητας.
Σε ανάγλυφο χάρτη της Ελλάδας - διπλανή φωτογραφία - μπορεί να δει ο επισκέπτης το φωτεινό σήμα να περνάει από βουνοκορφή σε βουνοκορφή, από την Τροία στις Μυκήνες ή από την Κωνσταντινούπολη στο Μυστρά, και το εκπληκτικό είναι ότι στις ίδιες ακριβώς βουνοκορφές, έχουν εγκατασταθεί σήμερα οι σταθμοί αναμετάδοσης του σύγχρονου τηλεπικοινωνιακού δικτύου.

Φρυκτωρίες - Δίκτυα επικοινωνιών στην Αρχαία Ελλάδα.
(Τεχν. Μουσείο Θεσ/νίκης)


Οι πρώτες εφευρέσεις στις τηλεπικοινωνίες

Πυρσίες
Θα μπορούσε να θεωρηθεί ο πρώτος οπτικός τηλέγραφος που αναφέρεται στην ιστορία.
Το σύστημα αποτελούνταν από δύο ομάδες πυρσών. Συνδυασμοί αναμμένων πυρσών αντιστοιχούσαν στα διάφορα γράμματα. Το μήνυμα ήταν πλήρες, μπορούσε όμως να γίνει διακριτό σε μικρές σχετικά αποστάσεις.
Σύμφωνα με τον Πολύβιο την πυρσεία δηλαδή την οπτική αναμετάδοση σημάτων με φωτιές, εφεύραν οι αλεξανδρινοί μηχανικοί Κλεόξενος και Δημόκλειτος το 150 π.Χ. και τη βελτίωσε ο ίδιος. Στηριζόταν σ' ένα διαχωρισμό των γραμμάτων του ελληνικού αλφαβήτου σε ομάδες πέντε γραμμάτων με τέτοιο τρόπο ώστε να δημιουργούνται πέντε γραμμές και πέντε στήλες. Ο συνδυασμός της χρήσης δύο πεντάδων μεγάλων πυρσών, οι οποίοι διακρίνονται σε μεγάλες αποστάσεις με τη βοήθεια διόπτρων, παριστάνει το αντίστοιχο γράμμα (οι γραμμές αντιπροσωπεύονται από τους αριστερούς πυρσούς και οι στήλες από τους δεξιούς πυρσούς).
Σε κάθε ζευγάρι πυρσών αντιστοιχεί και συγκεκριμένο γράμμα. Π.χ. για το γράμμα Α έχουμε ένα πυρσό αριστερά και ένα δεξιά. Για το γράμμα Θ δύο πυρσούς αριστερά και τρεις δεξιά κλπ. Με τον τρόπο αυτό μπορούν να μεταδοθούν ολόκληρα κείμενα.

Πυρσίες - Ο οπτικός τηλέγραφος των αρχαίων Ελλήνων
(Τεχν. Μουσείο Θεσ/νικης)

Υδραυλικός τηλέγραφος του Αινεία
Επινοήθηκε τον 4ο π.Χ αιώνα από τον Αρκάδα στρατηγό Αινεία τον Τακτικό. Η συσκευή και ο κώδικας επικοινωνίας παρείχαν ακρίβεια και περιεκτικότητα περιεχομένου. Μειονεκτούσε στην ταχύτητα μετάδοσης, στηριζόμενο στο συγχρονισμό πομπού - δέκτη.
Η περιγραφή και λειτουργία του διασώζεται από τον Πολύβιο.

Σε όλες τις σηματοδοτικές σκοπιές υπήρχαν πανομοιότυποι κάδοι γεμάτοι ίσαμε το ίδιο σημείο με νερό. Κάθε κάδος είχε από μία όμοια βρύση. Στην επιφάνεια του νερού επέπλεε ένας φελλός με κάθετο ραβδί προσαρμοσμένο σ' αυτόν, πάνω στο οποίο ήταν χαραγμένα τα γράμματα του αλφαβήτου.
Όταν ήθελαν να μεταδώσουν ένα μήνυμα, ειδοποιούσαν την επομένη σκοπιά υψώνοντας έναν αναμμένο πυρσό. Μόλις ερχόταν από απέναντι το σήμα "έτοιμος", πάλι με κούνημα πυρσού, άνοιγαν και οι δύο σκοπιές την βρύση να τρέξει, ακριβώς την στιγμή πού η πρώτη σκοπιά ύψωνε τον αναμμένο πυρσό. Όταν έτρεχε μία ποσότητα νερού, τόση όση χρειαζόταν για να φτάσει το γράμμα πού ήθελαν να μεταδώσουν στα χείλη του κάδου, ο πυρσός χαμήλωνε πάλι. Βλέποντας τον πυρσό να χαμηλώνει, ο άνθρωπος πού δεχόταν το σήμα, έκλεινε κι αυτός την δικιά του βρύση. Μαζί με την στάθμη του νερού κατέβαινε και ο φελλός με το ραβδί, και έφερνε τα γράμματα στο ίδιο σημείο στους κάδους και στις δύο σκοπιές. Έτσι ο άνθρωπος πού δεχόταν το μήνυμα μπορούσε αμέσως να διαβάσει το σωστό γράμμα.
Στην πρακτική του εφαρμογή θα δούλευε πολύ αργά ώστε γράμμα - γράμμα να δημιουργηθεί μια λέξη . Ετσι οι Έλληνες το χρησιμοποίησαν φτιάχνοντας έναν κώδικα, ώστε κάθε σηματοδοτούμενο γράμμα να αντιπροσωπεύει κάποιο μήνυμα: το γράμμα "Ε", για παράδειγμα, θα μπορούσε να σημαίνει "ο εχθρός πλησιάζει", το γράμμα "Ν", "από το νότο".

Υδραυλικός τηλέγραφος του Αινεία, 4ο π.Χ αιώνας




Back to content | Back to main menu